Historia z Cobi. Wyrzutnie BM-13 Katyusha – sekret radzieckiej artylerii rakietowej

Wyrzutnie BM-13 Katyusha to bez wątpienia jedne z najważniejszych broni artyleryjskich używanych przez Armię Czerwoną podczas II wojny światowej. Wyposażone w potężne rakiety zdolne do masowego ostrzału wrogich pozycji stały się symbolem radzieckiej potęgi militarnej, siejącej postrach wśród żołnierzy Wehrmachtu. Wprowadzenie „Katiuszy” do walk na froncie wschodnim miało ogromny wpływ na przebieg wielu kluczowych operacji, zmieniając sposób prowadzenia działań wojennych i przechylając szalę zwycięstwa na stronę radziecką.

Projekt BM-13 – system rakiet wielokrotnego startu Katyusha

Historia wyrzutni BM-13 Katyusha, sięga lat 30. XX wieku. W tym czasie Związek Radziecki dysponował już kilkoma typami pocisków rakietowych (RS-82 i RS-132), które były wystrzeliwane z pokładów samolotów. W 1938 roku pojawił się pomysł przeniesienia potencjału tej broni na jednostki lądowe celem wzmocnienia siły ognia artylerii. Po opracowaniu i przetestowaniu prototypów, a także wprowadzeniu ulepszeń konstrukcyjnych, w czerwcu 1941 roku, tuż przed inwazją III Rzeszy na Związek Radziecki, rozpoczęto masową produkcję wyrzutni BM-13 Katyusha. Wyrzutnie te były montowane na podwoziach radzieckich samochodów ciężarowych ZIS-6, a od 1943 roku zaczęto również stosować inne podwozia, takie jak amerykańskie ciężarówki Studebaker US6, które były dostarczane w ramach programu Lend-Lease.

Techniczne aspekty wyrzutni BM-13 Katyusha

BM-13 Katyusha była pierwszą mobilną wyrzutnią niekierowanych pocisków rakietowych produkowaną na szeroką skalę. System rakietowy BM-13 składał się z szynowych prowadnic, z których jednocześnie mogło zostać wystrzelonych 16 pocisków. Prowadnice były ustawione w dwóch rzędach, po 8 w każdym wzdłuż osi pojazdu.

Kluczowym elementem wyrzutni BM-13 były rakiety niekierowane M-13 o długości 1,42 m, średnicy kadłuba 132 mm i wadze od 41,5 do 44,5 kg. Głowica bojowa zawierała 4,9 kg materiału wybuchowego, a zasięg pocisku wynosił 8740 m, co pozwalało na skuteczny ostrzał pozycji wroga z bezpiecznej odległości. Chociaż systemowi BM-13 brakowało celności, jego zdolność do przeprowadzania zmasowanego ostrzału sprawiała, że był niezwykle efektywny w dezorganizacji i niszczeniu sił przeciwnika.

Jednym z największych atutów BM-13 Katyusha była jej mobilność. Montaż na ciężarówkach ZIS-6 pozwalał na szybkie przemieszczanie się wyrzutni i błyskawiczne rozmieszczanie jej w pozycji strzeleckiej.

Zastosowanie BM-13 Katyusha na froncie

Wyrzutnie BM-13, od momentu ich pierwszego użycia w lipcu 1941 roku podczas bitwy pod Orszą, stały się nieodłącznym elementem każdej większej operacji bojowej Armii Czerwonej. Efektywność Katyushy wynikała nie tylko z jej zdolności do szybkiego oddania salwy ciężkich pocisków, ale również z psychologicznego wpływu, jaki wywoływała w przeciwniku. Charakterystyczny dźwięk wystrzeliwanych rakiet, przypominający wycie syren budził lęk i przerażenie, co często prowadziło do paniki i dezorganizacji w szeregach wroga. Niemieccy żołnierze z tego też powodu broń tę zaczęli nazywać „Stalinorgel” (Organy Stalina).

Choć Katyusha jest najbardziej znana z działań na froncie wschodnim, zwłaszcza z bitew takich jak bitwa o Stalingrad czy bitwa na łuku kurskim, jej obecność była odczuwalna również w innych kluczowych operacjach. Zmasowany ostrzał z wyrzutni BM-13 stanowił stały element artyleryjskiego wsparcia radzieckiej ofensywy, przygotowujący teren dla głównych sił nacierających.

Wyrzutnia BM-13 Katyusha w klockowej wersji od COBI

Dla miłośników historii i militariów, firma COBI przygotowała klockowy model wyrzutni BM-13 Katyusha. Zestaw składa się z 440 elementów, które pozwalają na zbudowanie zarówno samej wyrzutni, jak i ciężarówki ZIS-6, na której była montowana. Model wyposażony jest w ruchome elementy, takie jak obracające się koła, odczepiane rakiety czy możliwość podnoszenia i opuszczania szyn z pociskami, co dodaje realizmu gotowej konstrukcji. Dla kolekcjonerów i pasjonatów historii, model ten stanowi wyjątkową okazję do zgłębienia wiedzy na temat jednej z najważniejszych broni II wojny światowej.